Shestanas – kush janė ata

 

I neruemi zotni Markovic,

M’falni qi po Ju pėrgjigjem me vonesė. Shoh qi po dishroni me ditė diē mā tepėr pėr Shestanasit, kur dhe pej ē’venit (Shqypnisė) erdhen ata n’Mal t’Zi.

Pėr sqarim, qe pak fakte historike. Mė 1614, Mal’i Zi ka pasė 5 nahi/rajone (shih revistėn Buzuku 13/2003, faqe 10). Mal’i Zi, mā vonė i organizuem si shtet, e ka zaptue Shestanin mė 1878. Pra, Shestanasit nuk kanė ardhė n’Mal t’Zi, por Mal’i Zi ka pushtue Shestanin. Pėr ardhjen e Shestanasve n’kto troje nuk ka dokumente historike, ata janė popull autokton (legjendat s’kanė ransi historike). Ata jetuen gjithmonė n’Shestan, ēka e dishmon sidomos veshja e veēantė e Shestaneshės e moēme mi dy mijė vjet, prej kohės edhe mā herėt se t’mbretneshės Teuta. Ket menim e pėrkrah edhe varianta arkaike e dialektit verior t’shqypes, n’t’cillėn isht edhe kyj shkrim. N’ket gjuhė janė edhe t’gjidha kangėt popullore t’Shestanit, tregimet e prrallat, fjalėt e urta, ēka pa dyshim edhe vėrteton qi ata janė Shqyptar. Ktu janė edhe hadetet e tyne t’veēanta, si dhe emnat karakteristik pėr Shqyptar: Pjetėr, Zef, Mark, Gjokė, Kolė, Zanė, Dilė, Prenė, Lulė, Drane...

Ka ransi edhe legjenda pėr Shestanin (shih Buzuku 1/2001, faqe 5; Buzuku 6/2002, faqe 2): Zefi vjen pej Shqypnisė veriore (Shkreli); 6 djelt e ti krijojnė 6 katune t’Shestanit. Kjo legjendė e pėrkrah menimin qi Shestanasit janė Shqyptar, por porosia e legjendės isht shum mā me ransi: t’gjidh Shestanasit janė vllazėn e motra t’nji gjakut dhe, pėr me’j qinrue fortunave dhe t’kqiave, ata duhet me kjenė t’bashkuem. Kjo legjendė pėrputhet gati krejt me legjendėn pėr Ilirėt: pej djelve dhe vajzave t’Ilirit rrjedhin fiset Ilire n’Ballkan. Pra, masi kanė nji rranxė, janė t’nji gjakut, porosia e legjendės ėsht: duhet me kjenė t’bashkuem pėr me’j ba ballė fortunave t’kohės. Nuk isht e ēuditshme pėrputhja e ktyne dy legjendave, masi Shqyptarėt rrjedhin pej Ilirėve, ēka e vėrtetojnė dishmitė arkeologjike, historike, gjuhsore, etnografike dhe gjeografike. Shestanasit, si edhe t’gjidh Shqyptarėt, duhet me u burrnue qi janė masardhėsit e Ilirėve, popullit mā t’moēėm n’Ballkan. Dhe mos ta harrojmė porosinė e ktyne dy legjendave t’bukra.

Lė t’pėrmenet, qi Shestanasit kanė edhe himnin e vet (shih Buzuku 15/2004, faqe 22); nuk kena njothtime qi donjė fis ose vendbanim ka diē t’ngjashme.  

 

E pėrgatiti Simė Gjon Dobreci

 

  

 

Šestani – ko su oni

 

Poštovani gospodine Markovicu, 

Izvinite što Vam odgovaram sa zakašnjenjem. Vidim da željite da znate nešto više o   Šestanima, datum i mjesta odakle (Albanije) su došli u CG.

Radi razjašnjenja, evo nekih istorijskih činjenica. U sastav Crne Gore je bilo 5 nahija 1614 godine (vidi časopis Buzuku 13/2003, str.10). Crna Gora, kasnije osnovana kao država, osvojila je teritoriju Šestana 1878. Znači, stanovnici Šestana nijesu došli u Crnu Goru, nego je Crna Gora okupirala Šestane. Ne postoje istorijski podaci o dolasku Šestana u ovaj kraj, oni su starosjedeoci, autoktoni narod (legende nemaju istorijsku vrednost). Stanovnici Šestana su živjeli od pamtivijeka na toj teritoriji, što posebno svjedoči njihova jedinstvena Šestanska nošnja stara preko dvije hiljade godina, od vremena i prije Ilirske kralice Teute. Tome u prilog ide i njihova arhaična varijanta dijalekta albanskog jezika sjeverne Albanije, na kojem su jeziku i sve Šestanske narodne pjesme, priče i pripovijetke, mudre izreke, što bez dvojbe tvrdi da su oni Albanci. Tu su i njihovi posebni običaji, kao i imena karakteristična za Albance: Pjeter, Zef, Mark, Gjoka, Kola, Zana, Dilja, Prena, Ljulja, Drane...

Od značaja je i legenda o Šestanima (vidi časopis Buzuku 1/2001, str.5; Buzuku 6/2002, str.2): Zef dolazi iz sjeverne Albanije (Škreli), a njegovi 6 sinova osnivaju 6 sela u Šestanima. Ova legenda podupire tvrdnju da su Šestani Albanci, ali poruka legende je mnogo značajnija: svi Šestani su braća i sestre iste krvi i, da bi preživjeli bure i nedaće, oni  treba da budu jedinstveni. Ova legenda se poklapa skoro u potpunosti sa legendom o Ilirima: od sinova i kćeri Ilira nastaju Ilirska plemena na Balkanu. Sledstveno tome, pošto su isti, iste krvi, poruka legende je: treba da budu jedinstveni da bi prebrodili burna vremena. Podudarnost ovih dveju legendi ne začudjuje, pošto Albanci potiču od Ilira, što potvrdjuju arheološke, istorijske, jezične, etnografske i geografske činjenice. Šestani, kao i svi drugi Albanci, treba da su ponosni što su naslednici Ilira, najstarijih stanovnika Balkana. Oni ne treba da zaborave poruku ovih dveju lijepih legendi.

Uzgred rečeno, Šestani imaju i svoju himnu (vidi Buzuku 15/2004, str.22); nije mi poznato da neko pleme ili neko nasele posjeduje nešto slično.

 

Pripremio Simė Gjon Dobreci

 

 

Shestanian people – who are they

 

Dear Mr. Markovic,

My apologies for my belated reply. I can see that you would like to know more about Shestanian people, where in Albania did they come from and when did they settle in Montenegro.

For clarification, here are a few historical facts. In 1614, Montenegro consisted of five regions (see magazine Buzuku 13/2003, page 10), which later formed into one country. Montenegro occupied Shestan in 1878. Therefore, the Shestanian people did not come to Montenegro, but rather Montenegro occupied Shestan. There are no historical records indicating that the Shestanian people came to Shestan; they are native to Shestan (legends have no historical value). They have always lived in Shestan, which is especially supported by the specific traditional costume of Shestanian women that is over two thousand years old, older than the reign of Queen Teuta. This view is also supported by the archaic version of the north Albanian dialect, which was used to create all traditional songs of Shestan, stories and fairytales, old sayings, which unequivocally confirms that they are Albanian. Included here are also their specific customs, as well as names characteristic to Albanians: Pjetėr, Zef, Mark, Gjokė, Kolė, Zanė, Dilė, Prenė, Lulė, Drane…

The legend of Shestan is also valuable (see Buzuku 1/2001, page 5; Buzuku 6/2002, page 2): Zef comes from north Albania (Shkrel); his six sons create six villages of Shestan. This legend embraces the view that the Shestanian people are Albanian. The lesson of the legend is much more important: all Shestanian people are brothers and sisters of one blood and, to survive the torrential times, they have to stand united. This legend is almost identical to the Illyrian legend: Illyrian tribes of the Balkans were created from sons and daughters of Illyr. Accordingly, since they are the same and of the same blood, the lesson of the legend is this: we have to stand united against torrential times. The extreme similarity between these two legends is not surprising. The fact that Albanians are descendants of Illyrians is confirmed by archeological, historical, linguistic, ethnographic and geographic facts. Shestanian people, like all Albanians, have to be proud to be descendants of Illyrians, the oldest people of the Balkans. Let us not forget the lesson of these two beautiful legends.

It is noteworthy that Shestanian people also have their own anthem (see Buzuku 15/2004, page 22); we are not aware of any other tribe or region that has anything similar.

 

Written by Simė Gjon Dobreci

Translated from Albanian by Besnik Simė Dobreci