Dr. Mirlinda Rexha

Parandalimi i martesave tė hershme


Sipas hulumtimeve, qė janė bėrė nga disa institucione joqeveritare, rezultoi se nė komunen e Ulqinit shumica e femrave hyjnė nė jetėn bashkėshortore para moshės madhore.
Duke u nisur nga kjo e dhėnė, shoqata “Horizonti i Ri”, realizoi projektin me titull “Parandalimi i martesave tė hershme”. Projekti ėshtė realizuar nė dy faza (2000-2001) i mbėshtetur nga Instituti pėr shoqėri tė Hapur-Podgoricė. Pjesa mė e rėndėsishme e projektit, qė ka zgjuar vėmendjen e shumė institucioneve dhe organizatave tė huaja ka qėnė anketa me 300 subjekte, vajza tė moshės 15-18 vjeē tė cilat gjithnjė e mė tepėr po pėrfshihen nė dukurinė e martesave tė hershme.
Rezultati i anketės ka dėshmuar, se numri i femrave qė martohen para se tė mbushin moshėn madhore, ėshtė 40%, njė shifėr alarmante dhe preokupuese pėr shekullin nė tė cilin jetojmė.
Nga kjo anketė, qė pėrmbante 26 pyetje, do tė veēojmė disa prej tyre pėr tė njohur mė afėr lexuesit me pėrgjigjet e tė anketuarve dhe me konkluzionet qė kemi marrė nga ky anketim.
Kur keni filluar pėr herė tė parė tė mendoni pėr martesė?
Nė bazė tė pėrgjigjeve rezulton se fatkeqėsisht kemi tė bėjmė me njė numėr shumė tė vogėl tė vajzave (rreth 15% tė tyre), tė cilat nuk mendojnė pėr martesė dhe e kanė prioritare vazhdimin e shkollimit.
Kur mendoni se ėshtė mosha ideale pėr t'u martuar? 
Edhe nė pėrgjigjet e fituara nė kėtė pyetje nuk shifet tendenca e rėnies sė fenomenit tė martesave tė parakohshme.Nga kush i merrni informatat pėr martesėn (jetėn bashkėshortore)?
Nga rezultatet e fituara vijmė nė pėrfundim se prindėrit, nė veēanti nėnat kanė njė ndikim tė madh tek vajzat, duke iu inponuar atyre martesėn e herėshme.
Prej kah dėshironi tė jetė bashkėshorti juaj?Vėrehet njė dėshirė e madhe e vajzave tė reja qė tė martohen jashtė shtetit, duke menduar se nė kėtė mėnyrė do tė zgjidhėn problemet ekzistuese ekonomike dhe do tė lirohen nga mjedisi patriarkal nė tė cilin jetojnė.Nė kuader tė kėsaj ankete ekziston edhe pyetja speciale pėr vajzat tė cilat nė kėtė moshė (15-18 vjeē) janė tė fejuara apo tė martuara.Nga pėrgjigjet qė fituam vijmė nė pėrfundim se edhe nė fillim tė shek. XXI ballafaqohemi me faktin se njė numėr i madh i martesave kunorėzohen me dėshiren e prindėrve apo edhe tė familjes mė tė gjerė.Nga tė gjitha kėto qė theksuam mė sipėr ėshtė evidente se problemi i martesave tė hershme, me tė vėrtetė, egziston dhe nuk na mbetet gjė tjetėr veēse tė gjithė sė bashku ta luftojmė kėtė fenomen.


Vazhdon asfaltimi i rrugės pėr Salē dhe Kullomzė Nalt

Nė mbledhjen e Bashkėsisė III tė qytetarėve tė Ulqinit, mė 22 prill 2003, u dha pėlqimi pėr asfaltimin e rrugės deri te Kisha e Salēit, nė gjatėsi 2 km, e cila do tė jetė vazhdim i rrugės sė asfaltuar vjet deri te Kisha e Ilindānit. Sipas parashikimeve, ky projekt do tė kushtojė rreth 90.000 euro. Gjysmėn e shpenzimeve do t'i mbulojė organizata amerikane USAID, pėr ēka edhe u fitua pėlqimi nė pėrfaqėsinė IRD nė Podgoricė, mė 25 prill 2003. Telekomi i Malit tė Zi na ka siguruar qė do tė asfaltojė 1 km rrugė, ashtu qė gjatėsia e asfaltit do tė jetė 3 km, deri te malli i tė birėve tė Kolės Lekės Preēit. Parashikohet qė asfaltimi tė fillojė rreth 15 majit.
Jemi tė bindur qė do tė bėhet njė punė e mirė pėr tė gjithė, pra edhe apelojmė pėr ndihmė me tė holla. Pėr t'u realizuar ky projekt, nevojiten edhe 25.000 deri 30.000 euro qė tė sigurohen deri mė 1 maj 2003. Pra, duhet vetė qytetarėt, banorėt e interesuar, njerėzit vullnetmirė dhe tė gjithė ata qė kanė mundėsi ta japin kontributin e vet pėr kėtė rrugė. Na besojmė qė do ta pėrkrahni kėtė punė tė mirė dhe do tė ndihmoni qė tė realizohet ky projekt.

Kola i Preēit Lukės 
koordinator i Bashkėsis III